Ruminasjonssyndrom

Dersom du har ruminasjonssyndrom, har du truleg opplevd at det ofte kjem fleire små oppgulp i munnen kort tid etter at du har ete. Oppgulpa er ikkje kraftige, og skil seg derfor frå brekningar med oppkast. I staden kjem oppgulpa utan særleg anstreng­ing, og mange seier at det kjennest nesten som om maten kjem opp att i munnen av seg sjølv. Det kan verke mystisk, men forklaringa er at plutselege samantrekkingar, nesten som tics, i magemusklane utløyser den ufrivillige gulpinga. Dette kan vere plagsamt. Derfor vil vi fortelje deg litt meir om ruminasjonssyndrom, og om kva som kan gjerast for at du skal få det betre.

Mange spedbarn er flinke til å gulpe, men når vi vert eldre, blir dette vanskelegare, og berre nokre få større barn, ungdomar og vaksne klarer det. Dei har evne til ruminasjon.

Det viktigaste kjenneteiknet på ruminasjonssyndrom er at du jamleg opplever eitt eller fleire gulp medan du et, eller oftast rett etter at du har ete (innan ein halv til éin time). Gulpinga kjem med andre ord i samband med eit måltid.

Det andre viktige kjenneteiknet er at gulpinga aldri skjer medan du søv. Dette skil seg frå reflukssjukdom, der magesyre renn opp frå magesekken til matrøyret når ein legg seg flatt ned.

Gulping er ikkje farleg, men før legen forstår at det dreier seg om ruminasjonssyndrom, kan gulpinga føre til store plager, uro og frykt. Stresset du kjenner på, kan også auke gulpinga og gjere plagene verre.

I tillegg kan gulpinga gjere det ubehageleg å ete, særleg når du et saman med andre. Dersom det blir svært mykje gulping, kan det også vere vanskeleg å halde på nok mat i magen. Då kan nokre barn og ungdomar gå ned i vekt.

Vi veit ikkje kvifor nokre barn og unge utviklar evna til å gulpe og får ruminasjonssyndrom. Av og til kan ruminasjon starte etter ein sjukdom i magen. Andre gonger kan det begynne etter at det har skjedd noko vanskeleg eller ubehageleg, eller dersom du har opplevd meir stress enn vanleg.

For dei fleste som har ruminasjonssyndrom, er det ikkje noko spesielt som har skjedd. Tilstanden har heller inga klar årsak, slik som ein betennelse, ein sjukdom eller ein skade i sjølve mage- og tarmsystemet. I staden kjem ruminasjonssyndrom truleg av at magen og hjernen av ein eller annan grunn har gjort gulping til ein slags automatisk og ubevisst vane. Legar meiner at ruminasjonssyndrom kan forståast som ei forstyrring i samspelet mellom magen og hjernen (engelsk: Disorder of Gut-Brain Interaction).

Når vi et, blir magesekken fylt med mat og drikke. Du som har evne til ruminasjon, kan ved å spenne magemusklane med eit brått rykk presse magesekken saman og oppover slik at lukkemuskelen mellom magesekken og matrøyret slappar av. Då kan mageinnhaldet bli pressa opp att gjennom matrøyret og til munnen.

For å få det betre må du derfor lære magemusklane å slappe av, slik at dei sluttar å rykkje til etter at du har ete. Heldigvis er ikkje dette så vanskeleg. Det einaste du treng å gjere, er å øve på å «puste med magen».

Før du byrjar å trene på å puste med magen, kan det vere lurt å leggje merke til kva magemusklane dine faktisk gjer. Du sjølv, eller ein du stolar på, til dømes foreldra dine eller fastlegen din, kan prøve å leggje hendene varsamt på magen din og kjenne etter om det kjem ei rykkjerørsle i magen samstundes som du gulpar.

Når du merkar at magen rykkjer til når gulpet kjem, kan treninga starte. Då må du øve på å kontrollere magemusklane ved hjelp av pusten. Du kan øve når som helst på dagen, men for at det skal hjelpe mot gulpinga, er det viktig at du også gjer øvingane rett etter at du har ete. Pusteøvingar etter måltid har nemleg vist seg å redusere gulpinga hos personar med ruminasjonssyndrom.

Øvingane er svært enkle. Legg deg på golvet eller på ei madrass med hendene på magen. Deretter pustar du roleg inn og ut. Kjenn etter korleis magen rører seg når du pustar. Dersom magen blir større når du pustar inn og mindre når du pustar ut, gjer du det riktig.

Når du har øvd nokre gonger på å puste på denne måten medan du ligg, kan du gradvis prøve å puste på same måte medan du sit eller står. Hugs å puste roleg samstundes som du kjenner at magen utvidar seg når du pustar inn, og blir mindre når du pustar ut.

Når du pustar med magen etter at du har ete, blir magemusklane avslappa. Når magemusklane slappar av, klarer dei ikkje å presse magesekken raskt saman. Det du nett har svelgt, vil derfor ikkje kome opp att i munnen, men i staden gå vidare ned i tarmen.

Pusten fungerer med andre ord som ein slags «avslappingsapp» som hjelper til med å få samspelet mellom magen og hjernen til å fungere betre.