Alzheimers sjukdom

Alzheimers sjukdom er ein hjernesjukdom som særleg rammar eldre, og den er den hyppigaste årsaka til demens.

Demens er en fellesbenevnelse for flere hjernesykdommer. Den vanligste typen er Alzheimers, hvor hukommelsessvikt er det vanligste symptomet.

Demens er en fellesbenevnelse for flere hjernesykdommer som ofte opptrer i høy alder og fører til kognitiv svikt.

En større undersøkelse av forekomsten av demens i Norge viser at det er vel 100 000 personer med demens i Norge.

Les meir på helsenorge.no

Symptom

Alzheimer startar snikande og utviklar seg vanlegvis langsamt over fleire år. Dei første symptoma kan vere vage. Typiske teikn er problem med å hugse noko som nettopp har skjedd. Nokon strevar med å finne rette ord og halde tråden i ein samtale. Evna til å utføre praktiske oppgåver, halde greie på tida og til å finne fram på stader ein tidlegare var kjent, kan også bli svekt.

Årsak

Det blir forska mykje på Alzheimers sjukdom, men vi veit framleis ikkje sikkert kva som er årsaka. Det er påvist opphoping av spesielle protein i hjernen, som truleg øydelegg evna cellene har til å sende signal og sidan fører til at cellene døyr. Størstedelen av behandlingsformene som blir studerte, går ut på å fjerne eller hinder at desse proteina blir danna.

Utbreiing

Rundt 60 prosent av alle med demens har Alzheimers sjukdom. Både yngre og eldre kan få Alzheimers sjukdom, men ho er mest vanleg hos eldre. Fleire kvinner enn menn får Alzheimers sjukdom.

Tilvising og vurdering

Ved mistanke om demens bør fastlege tilby basal demensutgreiing i tråd med nasjonal fagleg retningslinje om demens. Det er ein fordel om utgreiinga til legen går føre seg i samarbeid med personell frå helse- og omsorgstenesta i kommunen, gjerne minneteam / demensteam.

Vanlegvis skjer utgreiing, behandling og oppfølging av demens via primærhelsetenesta. I nokre tilfelle tilviser fastlegen til spesialisthelsetenesta, t.d. ved tidleg debut, atypiske symptom, uavklart diagnose, komplisert sjukdomsbilde m.m.

Kliniske studiar

2 kliniske studiar er opne for rekruttering. Saman med legen din kan du vurdere om ein klinisk studie er aktuell for deg.

Sjå fleire kliniske studiar

Utgreiing

Demensutgreiing startar vanlegvis hos fastlegen, gjerne med pårørande til stades føresett at pasienten samtykker til det. I nokre tilfelle blir pasienten tilvist til spesialisthelsetenesta for vidare utgreiing.

Demensutgreiing inneber alltid

legeundersøking – lege vurderer behov for blodprøver, bildeundersøking av hjernen eller andre undersøkingar
samtalar med pasient og pårørande om funksjon i det daglege og endringar i mental (kognitiv) funksjon dei siste åra
testar av kognitive funksjonar (minne, merksemd, språk og liknande

Behandling

Det blir forska intenst på Alzheimers sjukdom, men til så lenge finst det ingen medisin som heilar sjukdommen. Det finst medisinsk behandling som kan dempe og bremse symptoma hos nokon.

Ein viktig del av behandlinga er aktiv bruk av miljø og omgivnader. Minnestimulerande terapi (HST) er ei relativt ny behandlingsform, som har vist gode resultat.

Medisinsk behandling

Medisin kan dempe symptoma, men verknaden varierer frå pasient til pasient. Dei mest brukte legemidla verkar ved at dei bremsar nedbrytninga av acetylkolin, som er ein signalsubstans hjernecellene bruker for å overføre signal til andre celler. *Memantin har liknande effekt, men verkar ved å påverke andre signalsystem.

Helsedirektoratet har anbefalinger for medisinering for Alzheimer-pasienter.

Demens

Talet på personar med demens aukar, fordi det blir fleire eldre blant oss. Vi oppmodar alle til å lære meir om demens.

Les meir om demens på aldring og helse.no

Besteforeldre og barnebarn står ved siden av sykler og klemmer og smiler. Foto.

Oppfølging

Demenssjukdom endrar kvardagen og livet for den som har demens og dei pårørande.

Etter å ha fått diagnosen Alzheimers sjukdom, er det viktig å legge til rette for best mogleg meistring av situasjonen for pasient og pårørande gjennom:

opplæring
tilpassa aktivitet
tidleg samtale om viktige framtidige avgjerder
vurdering av helsekrav for førarkort
huskehjelpemiddel
få hjelp til å meistre uro, agitasjon og vrangførestillingar.

På nettsida Å leve med demens - Nasjonalt senter for aldring og helse finn du informasjon om tiltak og tilbod som kan vere til hjelp for å leve med og meistrar dagar med demens.

På nettsida Hjelp til pårørande - Nasjonalt senter for aldring og helse vil dei som er pårørande til ein person med demens finne informasjon som kan vere til støtte i kvardagen.

Sist faglig oppdatert 06.01.2026

Kontakt

Førde sentralsjukehus Medisinsk avdeling

Kontakt Medisinsk avdeling

En stor bygning med en stor plen foran seg

Førde sentralsjukehus

Svanehaugvegen 2

6812 Førde

Finn fram

Transport

Buss

Det går regelmessig rutebussar mellom Førde Sentralsjukehus og Førde Rutebilstasjon.

På nettsidene til skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestadar og tider for Sogn og Fjordane.

Frå Førde er det også gode bussamband til Bergen, Oslo, Ålesund og Trondheim.

Flybuss

Det går direkte flybuss frå Førde Lufthamn Bringeland til Førde Sentralsjukehus for alle fly som landar. Bussen stoppar ved busstoppet på motsatt side av Vievegen, på austsida. Herfrå går flybussen til Førde Lufthamn Bringeland 75 minutt før alle flyavgangar.

Parkering

Det er mogleg å parkere gratis på sjukehusområdet for pasientar og besøkande.

Taxi

Drosjesentralen i Førde er om lag 100 meter frå Rutebilstasjonen. Ved behov er våre tilsette i resepsjonen tilgjengelege 24 timar i døgnet og kan bestille taxi til deg.

Praktisk informasjon

Ved Førde sentralsjukehus finn du Sjukehusapoteka Vest HF si avdeling i Sogn og Fjordane.

Apoteket gjev tilbod til alle nyutskrivne og polikliniske pasientar ved Førde Sentralsjukehus, samt alle tilsette og besøkande. Sjukehusapoteket er altså open for alle.

På veg heim frå sjukehuset kan pasientar få med seg alt dei treng av legemiddel og utstyr for vidare behandling heime. I tillegg har apoteket eit stort og variert utval av reseptfrie legemiddel, hudpleiemiddel, kost- og ernæringsmiddel samt andre apotekvarer.

Apoteket gjer klar legemidla medan du ventar og gjev råd om korleis du skal bruke dei på rett måte.

Apoteket forsyner dei fleste avdelingane i Helse Førde med legemiddel, apotekvarer og farmasøytiske tenester og gjev farmasøytisk rådgjeving til mange kommunar i Sogn og Fjordane.

For å få behandling ved sjukehus eller poliklinikk må du i utgangspunktet vere tilvist frå lege, kiropraktor eller manuell teapeut. Har du trong for legehjelp skal du ringe fastlegen din eller den kommunale legevakta.

Les meir om eigendelar på helsenorge.no

Mange pasientar og pårørande ønskjer å ta bilete eller video som eit minne frå tida på sjukehuset. Då kan det vere lurt å hugse nokre reglar.

Det er sjølvsagt heilt greitt så lenge det er pasientane og/eller pårørande og vener som er på bileta.

Det er likevel ikkje lov å ta bilete av medpasientar eller tilsette. Vi har hatt tilfeller der bilete av medpasientar/tilsette er blitt publisert i digitale media utan deira godkjenning.

Vi håper alle viser respekt for personvernet til alle dei møter under besøket på sjukehuset og avgrensar fotografering til å gjelde eigen familie og vener.

Ved Førde sentralsjukehus finn du kiosk der du kan kjøpe aviser og andre kioskvarer. Du kan også levere kupongar til Norsk Tipping sine spel.

Alle kantinene i Helse Førde er opne for tilsette, pasientar og pårørande.

Kantinene på Lærdal sjukehus og Nordfjord sjukehus finn du i underetasjen. Dei har opningstid 10.30 - 14.30.

Hovudkantina ved Førde sentralsjukehus ligg i 2. etasje. Her får du kjøpt varm mat og mykje anna. Den har opent 07.30 - 20.00.
I Førde finn du også ein kafe i 1. etasje innanfor resepsjonen. Denne har opningstid 09.00 - 15.00. Her finn du kaffe, te, anna drikke, påsmurt og kaker m.m.

Kantina ved Indre Sogn psykiatrisenter er open alle kvardagar frå klokka 10.00-13.30.

Kantina på Tronvik er open for tilsette og bebuarar.

Her finn du kantinemenyen vår (matildaplatform.com)

Du kan nytte mobiltelefon ved sjukehusa. Vi oppfordrar likevel alle til å bruke mobilvett og ta omsyn til medpasientar.

Det er viktig å sette telefonen på stille om natta, og på stilleringing eller vibrering om dagen. Av omsyn til dei andre pasientane er det best å gå ut av rommet dersom du må ta ein lengre samtale.

Vi ber om at du inne på pasientrommet ikkje snakkar eller har lyd på mobilen i tidsrommet etter klokka 21.30 til klokka 08.00 neste dag.

Det er gratis trådlaust nettverk for pasientar, pårørande og besøkande på sjukehusa. Dette kan du kople deg til frå din smarttelefon.

Førde sentralsjukehus har sett av hundre parkeringsplassar berre for pasientar og pårørande. Er alle desse plassane opptekne, er det fleire parkeringsområde rundt Førde sentralsjukehus. Ledige plassar på desse områda kan òg nyttast av besøkande.

Blodgjevarar og rørslehemma har eigne parkeringsplassar mellom anna framfor hovudinngangen og rundt om på sjukehuset sitt område. Dei som kan parkere her, har eige parkeringsløyve. Utan slikt løyve er parkering rekna som ugyldig.

Ordinær parkering for pasientar og pårørande:
Parkeringsplassen er inn frå Svanehaugvegen, nord-aust for Svanabygget som er hovudbygningen ved sjukehuset. På nedsida av parkeringsplassen er det også ladepunkt for el-bil.

I 6. etasje har Førde sentralsjukehus eige pasienthotell.

Pasienthotellet har 22 senger. Dei er fordelt på seks enkle rom og åtte doble rom. Alle romma er tilpassa rullestolbrukarar.

Treng du nokon å snakke med? Sjukehuspresten er til for deg anten du er pasient eller pårørande. I møte med denne omsorgstenesta kan du finne ein «fristad» og ein plass å samle tankane. I samtale med sjukehuspresten er det tid og rom for både stort og smått.

Du treng ikkje ha kristen eller religiøs tru for å ta kontakt. Det er ditt liv og dine tankar som har fokus. Det er sjølvsagt og høve til klassiske prestetenester som mellom anna sermoniar og bøn.

Uansett kva du har på hjartet er sjukehuspresten tilgjengeleg for å møte deg, der det passar deg best. Det kan vere på telefon, prestekontoret, pasientrom, i kantina eller kanskje på ein benk ute.

Ta kontakt direkte med Helene Langeland på telefon 908 79 281, eller spør personalet om å tilkalle/avtale tid med prest.

Sjukehuspresten er primært tilgjengeleg i ordinær kontortid, men kan og tilkallast til andre tider.

Kontoret er på plan 2, første dør til høgre for inngangen til kantina.

Slik koblar du deg til gjestenettet vårt:

Koble deg til det trådlause gjestenettet (gjest.ihelse.net)
Ein nettlesar skal opne seg automatisk. (Om påloggingsvindauget ikkje dukkar opp, forsøk å opne nettlesaren manuelt).
Les nøye gjennom vilkåra.
Trykk "Godta" når du har lese og forstått vilkåra.

Innlogginga skjer automatisk på einingar etter første pålogging, så lenge kontoen er aktiv. Det skal berre vere nødvendig å logge seg på éin gong per eining per 31 dagar.