Vi tilrår at du alltid nyttar siste versjon av nettlesaren din.

Mikroskopisk Polyangiitt (MPA), Granulomatose med Polyangiitt (GPA), og Eosinofil Granulomatøs Polyangiitt (EGPA)

Anca-assosierte vaskulitter (AAV), nynorsk

Mikroskopisk polyangiitt (MPA), granulomatose med polyangiitt (GPA) og eosinofil granulomatose med polyangiitt (EGPA) er sjeldne autoimmune sjukdommar som kjem av betennelse i små blodkar (vaskulitt).

Årsak  

Årsaka til at immunforsvaret lagar betennelse i små blodkar er ukjent, men både arvelege og miljømessige faktorar speler sannsynlegvis ei rolle. 

Sjukdommen kan føre til skade i dei organa som blir ramma fordi blodkarbetennelsen kan gi redusert blodforsyning. Ved GPA og EGPA kan det i tillegg dannast betennelsesknutar (granulomer) som kan skade vevet. Sjukdommane blir ofte omtalte med samleomgrepet Anca-assosierte vaskulittar fordi det er mange fellestrekk ved sjukdommane, og ein stor del av dei som får sjukdommen får påvist at dei har antistoffet ANCA i blodet. Lunger, nyrer, hud, nervar, biholer, nase og øyre kan påverkast ved alle sjukdommane. Ved EGPA er det vanleg å ha allergisk sjukdom på førehand i form av astma eller tett nase.

Symptom og sjukdomsteikn 

Når sjukdommen er aktiv kan du ha generelle teikn på sjukdom som nedsett allmenntilstand, feber, nattesveitte og vekttap. Du kan også få symptom frå organ som er ramma:  

Øre/nase/biholer  

  • Øyreverk
  • Høyrselstap
  • Biholebetennelse  
  • Nasebløding  

Lunge  

  • Hoste
  • Blodig oppspytt
  • Tungpust  

Nyre 

  • Ofte lite symptom av nyrepåverknad
  • Kan gi hevelse i beina og høgt blodtrykk  

Hud, auge, ledd og nervar  

  • Hudutslett
  • Augebetennelse  
  • Leddverk, hovn ledd
  • Krafttap eller manglande kjensle 

Fastsette diagnose

Diagnosen blir stilt gjennom ein kombinasjon av sjukehistorie, legeundersøking og andre prøver.   

Blodprøver  

  • Høge betennelsesprøver (CRP og senking) er vanleg når sjukdommen er aktiv  
  • Du kan ha høge nyreprøver viss nyrene er ramma  
  • Mange får påvist at dei har Anca-antistoff, enten MPO eller PR3.   

Urinprøve  

  • Du kan ha blod og protein i urinen viss nyrene er ramma  

Pusteprøver  

  • Det er vanleg å undersøke lungefunksjon med pusteprøver  

Bildeundersøkingar  

  • Det er vanleg å undersøke lungene med CT, og biholene dersom du har biholeplager  

Vevsprøve  

  • Vevsprøver frå hud, nyrer eller andre påverka organ kan vere nødvendig for å bekrefte diagnosen.  

Andre undersøkingar  

  • Av og til er det nødvendig med fleire undersøkingar, eksempel kan vere bronkoskopi, ultralyd av hjarte 

Behandling

Målet for behandlinga er å slå ned den autoimmune betennelsen og med det redusere risikoen for å utvikle varig skade på organa, eller avgrense omfanget av skade der det allereie har skjedd.   

Behandlinga omfattar kortison og immundempande medisinar. Behandlinga er ofte todelt:  

  • Induksjonsbehandling: Stoppar sjukdomsaktiviteten med sterke immundempande medisinar som rituksimab eller cyklofosfamid. I tillegg til kortison, vanlegvis i høge dosar i starten  
  • Vedlikehaldsbehandling: Held sjukdommen under kontroll. I nokre tilfelle vil ein byte til mildare medisinar som metotreksat, azathioprin eller mykofenolat, det er vanlegast viss induksjonsbehandlinga var cyklofosfamid.   

Avhengig av kor alvorleg sjukdommen har vore, er det vanleg med 2-5 år med vedlikehaldsbehandling. Ved svært alvorleg sjukdom kan det vere aktuelt med enda lenger immundempande behandling. Dersom sjukdommen blussar opp under vedlikehaldsbehandling eller etter avslutta behandling, er det vanleg å gi ny runde med induksjonsbehandling.   

Det kan vere nødvendig med tverrfagleg behandling der ulike spesialistar er involverte, dette vil avhenge av kor alvorleg sjukdommen er.  

Den immundempande behandlinga gjer deg meir utsett for infeksjonar. Det kan vere aktuelt med førebyggande antibiotikabehandling i perioden med kraftigast immundempande behandling. Vi anbefaler at du tar pneumokokkvaksine og vaksinerer deg mot influensa- og koronavirus om hausten. 

Norsk vaskulittregister

Norsk vaskulittregister er eit nasjonalt kvalitetsregister med målsetting om å sikre kvalitet og einskapleg utgreiing, behandling og oppfølging av pasientar med systemiske vaskulittar.

Les meir om Norsk vaskulittregister (unn.no)

 

Oppfølging

Behandlinga av Anca-assosierte vaskulittar går over mange år. Oppfølginga vil vere eit samarbeid mellom deg, fastlegen din og revmatologisk avdeling.   

Det vil vere tette kontrollar når du får diagnosen og ved periodar med aktivitet i sjukdommen. 

Å leve med sjukdommen  

Målet er at personar med Anca-assosierte vaskulittar skal kunne delta i arbeidslivet og i sosiale aktivteter på linje med friske personar.   

God kunnskap om sjukdommen er viktig. Det gir deg grunnlag for å meistre din situasjon, og å ta gode val for deg og helsa di. Fysisk aktivitet er viktig. Oppfordringane for fysisk aktivitet og kosthald for menneske med leddsjukdom er i prinsippet lik oppfordringane for heile befolkninga.  

Oppfordringar om fysisk aktivitet (Helsenorge.no)  

Tobakk blir frårådd fordi det aukar risikoen for høg sjukdomsaktivitet. 

Dersom du har utfordringar med fysisk aktivitet eller utføring av aktivitetar i kvardagen kan vurdering hos fysioterapeut og ergoterapeut vere nyttig. Dette kan du snakke med behandlaren din om. 

Sist faglig oppdatert 27.05.2025

Kontakt

Førde sentralsjukehus Nevrologi, revmatologi og rehabilitering

Kontakt Nevrologi, revmatologi og rehabilitering
En stor bygning med en stor plen foran seg

Førde sentralsjukehus

Svanehaugvegen 2

6812 Førde

Finn fram

Transport

Buss

Det går regelmessig rutebussar mellom Førde Sentralsjukehus og Førde Rutebilstasjon.

På nettsidene til skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestadar og tider for Sogn og Fjordane.

Frå Førde er det også gode bussamband til Bergen, Oslo, Ålesund og Trondheim.

Flybuss

Det går direkte flybuss frå Førde Lufthamn Bringeland til Førde Sentralsjukehus for alle fly som landar. Bussen stoppar ved busstoppet på motsatt side av Vievegen, på austsida. Herfrå går flybussen til Førde Lufthamn Bringeland 75 minutt før alle flyavgangar.

Parkering

Det er mogleg å parkere gratis på sjukehusområdet for pasientar og besøkande.

Taxi

Drosjesentralen i Førde er om lag 100 meter frå Rutebilstasjonen. Ved behov er våre tilsette i resepsjonen tilgjengelege 24 timar i døgnet og kan bestille taxi til deg.

 

Praktisk informasjon

Ved Førde sentralsjukehus finn du Sjukehusapoteka Vest HF si avdeling i Sogn og Fjordane.

​​Apoteket gjev tilbod til alle nyutskrivne og polikliniske pasientar ved Førde Sentralsjukehus, samt alle tilsette og besøkande.  Sjukehusapoteket er altså open for alle.

På veg heim frå sjukehuset kan pasientar få med seg alt dei treng av legemiddel og utstyr for vidare behandling heime. I tillegg har apoteket eit stort og variert utval av reseptfrie legemiddel, hudpleiemiddel, kost- og ernæringsmiddel samt andre apotekvarer.

Apoteket gjer klar legemidla medan du ventar og gjev råd om korleis du skal bruke dei på rett måte.

Apoteket forsyner dei fleste avdelingane i Helse Førde med legemiddel, apotekvarer og farmasøytiske tenester og gjev farmasøytisk rådgjeving til mange kommunar i Sogn og Fjordane.

​For å få behandling ved sjukehus eller poliklinikk må du i utgangspunktet vere tilvist frå lege, kiropraktor eller manuell teapeut. Har du trong for legehjelp skal du ringe fastlegen din eller den kommunale legevakta.

Les meir om eigendelar på helsenorge.no

Mange pasientar og pårørande ønskjer å ta bilete eller video som eit minne frå tida på sjukehuset. Då kan det vere lurt å hugse nokre reglar.

​Det er sjølvsagt heilt greitt så lenge det er pasientane og/eller pårørande og vener som er på bileta.

Det er likevel ikkje lov å ta bilete av medpasientar eller tilsette. Vi har hatt tilfeller der bilete av medpasientar/tilsette er blitt publisert i digitale media utan deira godkjenning.

Vi håper alle viser respekt for personvernet til alle dei møter under besøket på sjukehuset og avgrensar fotografering til å gjelde eigen familie og vener.

​Ved Førde sentralsjukehus finn du kiosk der du kan kjøpe aviser og andre kioskvarer. Du kan også levere kupongar til Norsk Tipping sine spel.

Alle kantinene i Helse Førde er opne for tilsette, pasientar og pårørande.

​Kantinene på Lærdal sjukehus og Nordfjord sjukehus finn du i underetasjen. Dei har opningstid 10.30 - 14.30.

Hovudkantina ved Førde sentralsjukehus ligg i 2. etasje. Her får du kjøpt varm mat og mykje anna. Den har opent 07.30 - 20.00.
I Førde finn du også ein kafe i 1. etasje innanfor resepsjonen. Denne har opningstid  09.00 - 15.00. Her finn du kaffe, te, anna drikke, påsmurt og kaker m.m.

Kantina ved Indre Sogn psykiatrisenter er open alle kvardagar frå klokka 10.00-13.30.

Kantina på Tronvik er open for tilsette og bebuarar.

​Du kan nytte mobiltelefon ved sjukehusa. Vi oppfordrar likevel alle til å bruke mobilvett og ta omsyn til medpasientar.

Det er viktig å sette telefonen på stille om natta, og på stilleringing eller vibrering om dagen. Av omsyn til dei andre pasientane er det best å gå ut av rommet dersom du må ta ein lengre samtale.

Vi ber om at du inne på pasientrommet ikkje snakkar eller har lyd på mobilen i tidsrommet etter klokka 21.30 til klokka 08.00 neste dag.

Det er gratis trådlaust nettverk for pasientar, pårørande og besøkande på sjukehusa. Dette kan du kople deg til frå din smarttelefon.

Førde sentralsjukehus har sett av hundre parkeringsplassar berre for pasientar og pårørande. Er alle desse plassane opptekne, er det fleire parkeringsområde rundt Førde sentralsjukehus. Ledige plassar på desse områda kan òg nyttast av besøkande.

Blodgjevarar og rørslehemma har eigne parkeringsplassar mellom anna framfor hovudinngangen og rundt om på sjukehuset sitt område. Dei som kan parkere her, har eige parkeringsløyve. Utan slikt løyve er parkering rekna som ugyldig.

Ordinær parkering for pasientar og pårørande:
Parkeringsplassen er inn frå Svanehaugvegen, nord-aust for Svanabygget som er hovudbygningen ved sjukehuset. På nedsida av parkeringsplassen er det også ladepunkt for el-bil. 

 

​I 6. etasje har Førde sentralsjukehus eige pasienthotell.

Pasienthotellet har 22 senger. Dei er fordelt på seks enkle rom og åtte doble rom. Alle romma er tilpassa rullestolbrukarar.

​Treng du nokon å snakke med? Sjukehuspresten er til for deg anten du er pasient eller pårørande. I møte med denne omsorgstenesta kan du finne ein «fristad» og ein plass å samle tankane. I samtale med sjukehuspresten er det tid og rom for både stort og smått.

Du treng ikkje ha kristen eller religiøs tru for å ta kontakt. Det er ditt liv og dine tankar som har fokus. Det er sjølvsagt og høve til klassiske prestetenester som mellom anna sermoniar og bøn.

Uansett kva du har på hjartet er sjukehuspresten tilgjengeleg for å møte deg, der det passar deg best. Det kan vere på telefon, prestekontoret, pasientrom, i kantina eller kanskje på ein benk ute.

Ta kontakt direkte med Helene Langeland på telefon 908 79 281, eller spør personalet om å tilkalle/avtale tid med prest.

Sjukehuspresten er primært tilgjengeleg i ordinær kontortid, men kan og tilkallast til andre tider.

Kontoret er på plan 2, første dør til høgre for inngangen til kantina.

Slik koblar du deg til gjestenettet vårt:

  1. Koble deg til det trådlause gjestenettet (gjest.ihelse.net)
  2. Ein nettlesar skal opne seg automatisk. (Om påloggingsvindauget ikkje dukkar opp, forsøk å opne nettlesaren manuelt).
  3. Les nøye gjennom vilkåra.
  4. Trykk "Godta" når du har lese og forstått vilkåra.
Innlogginga skjer automatisk på einingar etter første pålogging, så lenge kontoen er aktiv. Det skal berre vere nødvendig å logge seg på éin gong per eining per 31 dagar.
 

  • Akuttmedisin:
    Etter avtale på telefon 57 83 90 82.
  • Barneavdeling:
    Visittider sengeposten 5. etg: Kontakt personale på vaktrommet.
  • Kirurgisk:
    Visittider sengepost 12.30-13.30 og 18.30-19.30.
  • Kreft:
    Visittider sengepost: Har ikkje faste visittider. Ta kontakt med vaktrommet.
  • Kvinneklinikken:
    Far eller medmor kan kome når dei ønskjer utanom kviletid klokka 13.00-15.00. Søsken til barnet og andre besøkande kan takast i mot utanfor avdelinga.
  • Medisinsk:
    Visittider medisinsk sengepost 14.30-15.30 og 19.00-19.45. Til eineromma: Etter avtale.
  • Nevrologisk:
    Ikkje fast visitttid. Pårørande og andre er alltid velkomne.
  • Ortopedisk:
    13.30-16.00 og 17.30-19.30.