Nødvendig utstyr til ein stomi er først og fremst ein stomipose og plate. I tillegg treng ein kompressar til å vaske og tørke med. Det er fint å bruke plasterfjernerspray eller plasterfjernerserviettar, då dette bidreg til å fjerne gammal plate skånsamt. Det viktigaste kravet til stomiutstyr er at avføringa blir samla opp på ein praktisk måte, og at huda får godt vern.
Alt nødvendig stomiutstyr blir lagt klart før stell
Utstyr:
- stomiplate
- stomipose
- saks
- vattpinnar
- mjuke kompressar
- avfallspose
- plasterfjernar
- tilleggsutstyr som tetningsring, eller tetningspasta etter behov
Den gamle plata/posen blir varsamt fjerna. Trekk forsiktig i plata samtidig som du trykkjer mot huda med plasterfjernerservietten, eller bruk plasterfjernerspray under stomiplata. Skjerm nase og munn slik at barnet ikkje pustar inn partiklar frå plasterfjernersprayen.
Huda kan vere litt raud like etter at stomiplata er fjerna. Denne rauden forsvinn som regel når huda har lufta seg ei stund. Kraftig raude og irritasjon kjem oftast av lekkasje under stomiplata. Stomisjukepleiar eller sjukepleiar kan gi råd for å få huda til å gro dersom det blir sår.
Bruk mjuke kompressar og vask med lunkent vatn frå springen. Små restar frå den gamle plata kan sitje igjen på huda. Dette hindrar vanlegvis ikkje at den nye plata festar seg. Unngå å gni eller «skrubbe» huda. Ved bruk av plasterfjernar, skyl godt med lunkent vatn. Etter vask blir huda tørka varsamt med mjuke kompressar.
Hòlet i stomiplata skal passe rundt stomien. Hud rundt stomien skal dekkjast av plate eller tetningsring, slik at huda ikkje blir skadd av tarminnhald. For å få rett form og storleik på hòlet i plata kan det vere formålstenleg å lage ein mal.
Ved problem med huda, kontakt stomisjukepleiar for råd og behandling. Fleire ulike hudprodukt kan vere aktuelt. Det finst mange tiltak for å betre problem med sår hud eller lekkasje og de vil få individuelle tilrådingar.
Tetningsring kan brukast ved lekkasjeproblematikk. Det finst mange alternative tetningsringar, formberre og stabile. Ein tetningsring blir lagd tett inntil stomien og vil suge opp fukt frå hud og stomi, og kan hindre lekkasje.
Tetningspasta kan nyttast i staden for tetningsring, då fyller ein ei sprøyte med 5 ml pasta. Pastaen blir så sprøyta ut rundt stomien eller rundt hòlet på sjølve plata/posen.
Pasta og ring vil absorbere avføring og hindre lekkasje under plata.
For spedbarn og mindre barn blir berre ein liten del av tetningsringen nytta.
Barn som har ein mellombels stomi har ofte ein «blindstomi» ved sida av hovedstomien Det er viktig at det er plass til blindstomien i hòlet som blir klipt til stomien.
Hos spedbarn kan stomiplata klippast til i ytterkantane for å bli tilpassa magen slik at plata ikkje gneg mot lysken eller legg seg over navlen.
Den nye plata/posen blir festa
Når huda rundt stomien er rein og tørr, kan posen festast på huda. Klipp passe stort hol i stomiplata. Hòlet skal vere 1–2 mm større i diameter enn sjølve stomien. Fjern vernefilmen frå plata, og fest plata frå undersida av stomien og oppover. Massér plata godt på plass, spesielt inst mot stomien. Bruk gjerne ein vattpinne. Legg gjerne ei varm hand over stomiplata eit par minutt for at plata skal feste seg godt. Nokre plater blir lettare å feste om dei blir varma mellom hendene før dei blir festa rundt stomien.
Hos spedbarn blir posen festa med opninga til sida, slik at posen er enkel å tømme når barnet ligg.
Teikn på at plata losnar, kan vere eit lyst felt i plata. Blir det nytta tetningspasta, gir denne ein lysare farge på plata, og det kan vere vanskeleg å sjå om plata er losna mot stomien.
Ein bør byte plate/pose kvar andre til tredje dag eller oftare. Mange vel dagleg skift, ofte etter kveldsbadet eller dusj.
Faste rutinar for stomistellet kan redusere stress. Det kan vere formålstenleg og nødvendig å vere to om stellet for sped- og småbarn. Éin trøystar, avleiar og hjelper barnet, medan den andre utfører stomistell. Etter kvart blir barnet vant til stomistell, og det er tilstrekkeleg med éin vaksen.
