Hygiene
Det er viktig med god handhygiene før og etter all berøring av kateter og kateterpose.
Underlivet bør vaskast med mild såpe og lunkent vatn både morgon og kveld. Du kan gjerne dusje, men vi anbefaler ikkje karbad. Vask kateteret reint med lunkent vatn dersom det er slim eller skorpedanning på dette.
Menn
Trekk forhuda tilbake. Vask katetar, penishovud og forhud. Tørk forsiktig og trekk forhuda fram.
Kvinner
Skil kjønnsleppene frå kvarandre. Vask urinvegsopninga og kateteret. Vask framanfrå og bakover mot endetarmen. Tørk forsiktig.
Plassering av kateterposen
For å unngå skade på urinrøyret må kateterslangen festast på ein slik måte at han hindrar rørsle og drag på kateteret. Fest på skrå mot lysken/hoftekammen i ei U-form, enten med teip/plaster eller ein spesiell kateterfestar. Unngå knekk eller klem på drenasjen. Urinen skal strøyme uhindra. For å hindre tilbakestrømming av urin, må posen alltid oppbevarast under blærenivå.
Posen bør alltid oppbevarast slik at tappekrana ikkje er i berøring med golvet. Bruk ei elastisk truse som held kateteret i rett posisjon. Bruk elles laustsittande klede, eller påkledning som ikkje hindrar urinen i å renne fritt ned i posen dersom kateteret er kopla til urinpose.
Illustrasjon: KI-generert illustrasjon.
Urinposen
Det finst to typar posar, ein som kan festast til lår eller legg på dagtid, og ein større pose som kan koplast vidare på lårposen til natta. Du skal aldri opne koplinga heilt inn mot kateteret for å kople til nattpose.
Urinposen skal ikkje skiftast dei første 14 dagane etter innlegging av kateter. Vi anbefaler ikkje å skifte urinposen regelmessig, berre ved medisinske årsaker.
Kva og kor mykje bør du drikke?
Når du har kateter kan det bli litt grums i urinen. Drikk derfor godt, ca. 1,5-2 liter per døgn (om ikkje lege har gitt annan beskjed) for å sikre god gjennomskyljing med urin i kateteret. Drikk det du har lyst på, men gjerne drikk vatn.
Bakteriar i urinen
Når du har eit kateter vil du få bakteriar i urinblæra. Dette i seg sjølv er ikkje farleg, og er heilt normalt. Om du skulle få feber- og eller frysningar, smerter over rygg eller mage, eller kjenne deg dårleg må du ta kontakt med lege.
Urinprøve frå kateter
Dersom du skal ta urinprøve er det viktig at denne ikkje blir tatt direkte frå urinposen. Posen vil alltid innehalde bakteriar som kan gi eit feilaktig svar på bakteriemengde/type. Derfor er det formålstenleg at fastlege, heimesjukepleiar eller anna helsepersonell hjelper deg med dette.
Seksualliv
Du kan tilfredsstille deg sjølv seksuelt sjølv om det ligg eit kateter i urinblæra. Det er også mogleg å gjennomføre samleie, men det er praktisk vanskeleg. Be om å få ein time hos uroterapeut om du ønsker råd og rettleiing om dette.
Kva skal du observere etter at kateteret er fjerna?
Vannlatning
Dersom du drikk normalt bør du ha late vatnet i løpet av 4 timar etter at kateteret er fjerna. Det kan svi litt dei første gongene du lèt vatnet og du vil kanskje gå litt oftare for å tømme blæra enn vanleg. Kjenn etter om du får tømt blæra godt. Kjenner du at det er vanskeleg å tømme blæra, må du kontakte helsepersonell for å få hjelp.
Urinlekkasje
Det kan bli litt lekkasje dei første dagane. Bruk evt. eit lite truseinnlegg for å unngå at det kjem urin i buksene.
Blod i urinen
Det er ikkje uvanleg å sjå blod i urinen. Drikk meir enn vanleg for å få auka urinproduksjon som bidrar til god gjennomskyljing i urinblæra.
Urinvegsinfeksjon
Har du smerter ved vannlatning, hyppig vasslatingstrong, eller smerter i nedre del av magen og feber, kan det vere teikn på urinvegsinfeksjon. Ta kontakt med fastlegen og levra di urinprøve.
Kontroll og oppfølging
Når kateteret skal kontrollerast, blir skifta eller fjerna, må det avtalast ein time på førehand. Dette kan du gjere gjennom fastlegen, heimesjukepleia eller sjukehuset. Sjølve tidspunktet for kateterskift blir avtalt individuelt.
Utstyr og leverandør
Når du har kateter, sørger vi for at du får resept på det utstyret du treng. Du får informasjon om kva apotek eller bandagister som kan levere utstyret, og korleis du kan kontakte dei. Om du ikkje kan bestille utstyret sjølv, kan helsepersonell hjelpe deg.