Vi tilrår at du alltid nyttar siste versjon av nettlesaren din.

Tics-kontrollerande trening (HRT)

Habit Reversal Training (HRT) eller tics-kontrollerande trening, er eit åtferdsterapeutisk behandlingstilbod for barn og unge med kroniske tics og/eller Tourettes syndrom.

Kort forklart går metoden ut på at du gjer ei rørsle som er motstridande eller konkurrerande med å gjennomføre eit aktuelt tic. Dersom ticset for eksempel er å skyte armen i vêret, kan den andre rørsla (konkurrerande respons) vere å halde eller klemme lett rundt låret. Denne måten å arbeide på, føreset i stor grad at du har ei form for forvarsel for at ticset kjem.

Dei fleste barn over 10 år kan beskrive eit slikt forvarsel. Dersom ein ikkje har forvarsel, er det vanskeleg å behandle med konkurrerande respons og tics-kontrollerande trening. For å kunne bruke metoden må både barnet og foreldra vere motiverte. Om barnet ikkje er motivert eller ikkje har forvarsel, ventar vi nokre månader til nervesystemet er modna og motivasjonen blir endra. Da kan vi prøve igjen.

Best effekt av HRT har vi dersom barnet har evne til å konsentrere seg om ticsa, vere merksam på ticset og greie å identifisere forvarsel, i tillegg til kognitivt modnad. Dette er ofte på plass når barnet er rundt 10 år.

Behandlinga strekker seg over 12 gonger med såkalla booster-timer etter enda behandling. Behandling er individualterapi, men involverer alltid foreldre eller andre omsorgspersonar.

Tilvising og vurdering

Du må ha tilvising til behandlingstilbodet. Det er i hovudsak fastlegen eller legevakta som tilviser til utgreiing og behandling i spesialisthelsetenesta. På bakgrunn av tilvisinga vil vi avgjere om du har krav på behandling i spesialisthelsetenesta.

Før

Behandlar vil i forkant diskutere behandlingsforma med deg og de vil saman bli einige om å prøve behandlinga.

Under

Behandlinga består av fleire komponentar. Det blir blant anna trent på å vere merksam på når ticsa skjer og kva som skjer rett forut for ticsa. Forut for ticsa er det ofte eit lite forvarsel eller kjensle som vi kallar urge. Dette forvarselet blir oppfatta som ein trong til å måtte «ticse». Denne trongen blir mindre når ein ticser. Eit urge eller ein trong kan fort komme tilbake og da må ein i gang med ticsinga igjen.

Mange beskriv urge som kløe, svie, kribling eller brenning ein stad på kroppen, men oftast i nærleiken av ticset. For å bryte denne sirkelen blir dermed ticset erstatta med ein konkurrerande respons. Konkurrerande respons skal gjerast rett etter at ein kjenner ein trong.

Konkurrerande respons er ei øving som skal gjerast heilt til trongen til å ticse er borte, eller minst eitt minutt. Den konkurrerande responsen skal gjere det umogleg å ticse. Den konkurrerande responsen skal alltid vere mindre synleg enn ticset og forstyrre den som ticser, mindre.

Eit vokalt tic er ein ufrivillig lyd, snufsing eller harking. Konkurrerande respons til vokale tics er å puste djupt inn med munnen open, lukke munnen og puste sakte ut gjennom nasen. Øvinga blir gjentatt til trongen til å ticse er borte. Kvart tic blir trena på same måte, og vi må finne ein konkurrerande respons til kvart tics.

Etter

Det er viktig at du bruker det du har lært i behandlinga. Strategiar for å hindre tilbakefall vil også vere tema mot slutten av ein terapi. Det kan bli aktuelt med såkalla booster-timer, eller oppfriskingstimar etter avslutta behandling.

Sist faglig oppdatert 23.04.2024

Kontakt

  • Kontakt Førde BUP

    Oppmøtestad

    Hovudinngangen ligg i Svanehaugvegen 6, på sørsida av Dagabygget.

    Under bygginga av det nye sjukehuset er det ikkje ordinære parkeringsplassar i nærleiken av hovudinngangen.

    Rådet er å parkere på pasientparkeringa og gå langs Svanehaugvegen til hovudinngangen.

    En stor bygning med en plen foran

    Førde sentralsjukehus

    Svanehaugvegen 2

    6812 Førde

    Finn fram

    Transport

    Buss

    Det går regelmessig rutebussar mellom Førde Sentralsjukehus og Førde Rutebilstasjon.

    På nettsidene til skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestadar og tider for Sogn og Fjordane.

    Frå Førde er det også gode bussamband til Bergen, Oslo, Ålesund og Trondheim.

    Flybuss

    Det går direkte flybuss frå Førde Lufthamn Bringeland til Førde Sentralsjukehus for alle fly som landar. Bussen stoppar ved busstoppet på motsatt side av Vievegen, på austsida. Herfrå går flybussen til Førde Lufthamn Bringeland 75 minutt før alle flyavgangar.

    Parkering

    Det er mogleg å parkere gratis på sjukehusområdet for pasientar og besøkande.

    Taxi

    Drosjesentralen i Førde er om lag 100 meter frå Rutebilstasjonen. Ved behov er våre tilsette i resepsjonen tilgjengelege 24 timar i døgnet og kan bestille taxi til deg.

     

    Praktisk informasjon

    Ved Førde sentralsjukehus finn du Sjukehusapoteka Vest HF si avdeling i Sogn og Fjordane.

    ​​Apoteket gjev tilbod til alle nyutskrivne og polikliniske pasientar ved Førde Sentralsjukehus, samt alle tilsette og besøkande.  Sjukehusapoteket er altså open for alle.

    På veg heim frå sjukehuset kan pasientar få med seg alt dei treng av legemiddel og utstyr for vidare behandling heime. I tillegg har apoteket eit stort og variert utval av reseptfrie legemiddel, hudpleiemiddel, kost- og ernæringsmiddel samt andre apotekvarer.

    Apoteket gjer klar legemidla medan du ventar og gjev råd om korleis du skal bruke dei på rett måte.

    Apoteket forsyner dei fleste avdelingane i Helse Førde med legemiddel, apotekvarer og farmasøytiske tenester og gjev farmasøytisk rådgjeving til mange kommunar i Sogn og Fjordane.

    ​For å få behandling ved sjukehus eller poliklinikk må du i utgangspunktet vere tilvist frå lege, kiropraktor eller manuell teapeut. Har du trong for legehjelp skal du ringe fastlegen din eller den kommunale legevakta.

    Les meir om eigendelar på helsenorge.no

    Mange pasientar og pårørande ønskjer å ta bilete eller video som eit minne frå tida på sjukehuset. Då kan det vere lurt å hugse nokre reglar.

    ​Det er sjølvsagt heilt greitt så lenge det er pasientane og/eller pårørande og vener som er på bileta.

    Det er likevel ikkje lov å ta bilete av medpasientar eller tilsette. Vi har hatt tilfeller der bilete av medpasientar/tilsette er blitt publisert i digitale media utan deira godkjenning.

    Vi håper alle viser respekt for personvernet til alle dei møter under besøket på sjukehuset og avgrensar fotografering til å gjelde eigen familie og vener.

    Alle kantinene i Helse Førde er opne for tilsette, pasientar og pårørande.

    ​Kantinene på Lærdal sjukehus og Nordfjord sjukehus finn du i underetasjen. Dei har opningstid 10.30 - 14.30.

    Hovudkantina ved Førde sentralsjukehus ligg i 2. etasje. Her får du kjøpt varm mat og mykje anna. Den har opent 07.30 - 20.00.
    I Førde finn du også ein kafe i 1. etasje innanfor resepsjonen. Denne har opningstid  09.00 - 15.00. Her finn du kaffe, te, anna drikke, påsmurt og kaker m.m.

    Kantina ved Indre Sogn psykiatrisenter er open alle kvardagar frå klokka 10.00-13.30.

    Kantina på Tronvik er open for tilsette og bebuarar.

    ​Du kan nytte mobiltelefon ved sjukehusa. Vi oppfordrar likevel alle til å bruke mobilvett og ta omsyn til medpasientar.

    Det er viktig å sette telefonen på stille om natta, og på stilleringing eller vibrering om dagen. Av omsyn til dei andre pasientane er det best å gå ut av rommet dersom du må ta ein lengre samtale.

    Vi ber om at du inne på pasientrommet ikkje snakkar eller har lyd på mobilen i tidsrommet etter klokka 21.30 til klokka 08.00 neste dag.

    Det er gratis trådlaust nettverk for pasientar, pårørande og besøkande på sjukehusa. Dette kan du kople deg til frå din smarttelefon.

    Førde sentralsjukehus har sett av hundre parkeringsplassar berre for pasientar og pårørande. Er alle desse plassane opptekne, er det fleire parkeringsområde rundt Førde sentralsjukehus. Ledige plassar på desse områda kan òg nyttast av besøkande.

    Blodgjevarar og rørslehemma har eigne parkeringsplassar mellom anna framfor hovudinngangen og rundt om på sjukehuset sitt område. Dei som kan parkere her, har eige parkeringsløyve. Utan slikt løyve er parkering rekna som ugyldig.

    Ordinær parkering for pasientar og pårørande:
    Parkeringsplassen er inn frå Svanehaugvegen, nord-aust for Svanabygget som er hovudbygningen ved sjukehuset. På nedsida av parkeringsplassen er det også ladepunkt for el-bil. 

     

    ​I 7. etasje har Førde sentralsjukehus eige pasienthotell.

    Pasienthotellet har 36 senger fordelt på 10 enkeltrom og 13 dobbeltrom.

    ​Treng du nokon å snakke med? Sjukehuspresten er til for deg anten du er pasient eller pårørande. I møte med denne omsorgstenesta kan du finne ein «fristad» og ein plass å samle tankane. I samtale med sjukehuspresten er det tid og rom for både stort og smått.

    Du treng ikkje ha kristen eller religiøs tru for å ta kontakt. Det er ditt liv og dine tankar som har fokus. Det er sjølvsagt og høve til klassiske prestetenester som mellom anna sermoniar og bøn.

    Uansett kva du har på hjartet er sjukehuspresten tilgjengeleg for å møte deg, der det passar deg best. Det kan vere på telefon, prestekontoret, pasientrom, i kantina eller kanskje på ein benk ute.

    Ta kontakt direkte med Helene Langeland på telefon 908 79 281, eller spør personalet om å tilkalle/avtale tid med prest.

    Sjukehuspresten er primært tilgjengeleg i ordinær kontortid, men kan og tilkallast til andre tider.

    Kontoret er på plan 2, første dør til høgre for inngangen til kantina.

    Slik koblar du deg til gjestenettet vårt:

    1. Koble deg til det trådlause gjestenettet (gjest.ihelse.net)
    2. Ein nettlesar skal opne seg automatisk. (Om påloggingsvindauget ikkje dukkar opp, forsøk å opne nettlesaren manuelt).
    3. Les nøye gjennom vilkåra.
    4. Trykk "Godta" når du har lese og forstått vilkåra.
    Innlogginga skjer automatisk på einingar etter første pålogging, så lenge kontoen er aktiv. Det skal berre vere nødvendig å logge seg på éin gong per eining per 31 dagar.
     

    • Akuttmedisin:
      Etter avtale på telefon 57 83 90 82.
    • Barneavdeling:
      Visittider sengeposten 5. etg: Kontakt personale på vaktrommet.
    • Kirurgisk:
      Visittider sengepost 12.30-13.30 og 18.30-19.30.
    • Kreft:
      Visittider sengepost: Har ikkje faste visittider. Ta kontakt med vaktrommet.
    • Kvinneklinikken:
      Far eller medmor kan kome når dei ønskjer utanom kviletid klokka 13.00-15.00. Søsken til barnet og andre besøkande kan takast i mot utanfor avdelinga.
    • Medisinsk:
      Visittider medisinsk sengepost 14.30-15.30 og 19.00-19.45. Til eineromma: Etter avtale.
    • Nevrologisk:
      Ikkje fast visitttid. Pårørande og andre er alltid velkomne.
    • Ortopedisk:
      13.30-16.00 og 17.30-19.30.

  • Kontakt Sogndal BUP
    Indre Sogn psykiatrisenter Rutlin ein fin haustdag

    Indre Sogn psykiatrisenter

    Dalavegen 29

    6856 Sogndal

    Finn fram

    Transport

    Buss

    Sogndal Skysstasjon ligg i Sogndal sentrum og er om lag ein kilometer frå Indre Sogn psykiatrisenter.

    På nettsidene til skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestadar og tider for Sogn og Fjordane.

    Frå Sogndal er det også gode bussamband til Bergen og Oslo.

    Parkering

    Det er mogleg å parkere gratis på området for pasientar og besøkande.

    Taxi

    Drosjesentralen i Sogndal er ved Skysstasjonen. Ved behov kan våre tilsette i resepsjonen bestille taxi til deg.

    Praktisk informasjon

    Alle kantinene i Helse Førde er opne for tilsette, pasientar og pårørande.

    ​Kantinene på Lærdal sjukehus og Nordfjord sjukehus finn du i underetasjen. Dei har opningstid 10.30 - 14.30.

    Hovudkantina ved Førde sentralsjukehus ligg i 2. etasje. Her får du kjøpt varm mat og mykje anna. Den har opent 07.30 - 20.00.
    I Førde finn du også ein kafe i 1. etasje innanfor resepsjonen. Denne har opningstid  09.00 - 15.00. Her finn du kaffe, te, anna drikke, påsmurt og kaker m.m.

    Kantina ved Indre Sogn psykiatrisenter er open alle kvardagar frå klokka 10.00-13.30.

    Kantina på Tronvik er open for tilsette og bebuarar.

    ​Visittider sengepostane: Etter avtale.

  • Kontakt Nordfjord BUP

    Oppmøtestad

    Sjukehusvegen 7, 6770 Nordfjordeid.

    Nordfjord barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk (Nordfjord BUP) held til i eit grått hus med raude lister og raudt tak like nedanfor Nordfjord sjukehus og Nordfjord psykiatrisenter.

    Transport

    Buss

    Nordfjordeid Rutebilstasjon ligg i Nordfjordeid sentrum og er om lag ein kilometer frå psykiatrisenteret/BUP/sjukehuset.

    På nettsidene til skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestadar og tider for Sogn og Fjordane.

    Frå Nordfjordeid er det også bussamband til Bergen, Oslo, Ålesund og Trondheim.

    Parkering

    Det er mogleg å parkere gratis på sjukehusområdet for pasientar og besøkande.

    Taxi

    Ved behov er våre tilsette i resepsjonen tilgjengelege 24 timar i døgnet og kan bestille taxi til deg.